Wat de zorg per persoon kost
Het CBS berekent elk jaar hoeveel er per persoon wordt gedeclareerd aan zorg die onder de basisverzekering valt, uitgesplitst naar leeftijd, geslacht en zorgvorm. Dit dashboard toont die cijfers, en zet er bewust de mediaan en de uitschieters naast: zorgkosten zijn zó scheef verdeeld dat een gemiddelde op zichzelf een misleidend beeld geeft.
Dit is niet je premie
Het belangrijkste misverstand vooraf. De bedragen hier zijn gedeclareerde zorgkosten, niet wat iemand betaalt. De basisverzekering wordt maar voor een deel gedekt door de nominale premie die je zelf overmaakt; daarnaast komt er geld binnen via de inkomensafhankelijke bijdrage van werkgevers en zelfstandigen, en via een rijksbijdrage voor kinderen onder de achttien. Dat je premie lager is dan de gemiddelde zorgkosten per persoon betekent dus niet dat je goedkoop uit bent, maar dat het stelsel uit meerdere stromen wordt gefinancierd.
Het gemiddelde is niet het typische geval
Van alle mensen die in een jaar zorg gebruiken, blijft de helft onder de mediaan — en die ligt een stuk lager dan het gemiddelde. De meeste mensen zien in een jaar alleen de huisarts en halen wat medicijnen. Tegelijk is er een kleine groep met een ziekenhuisopname, een chronische aandoening of een langdurige behandeling, en die kost tienduizenden euro’s. Die groep trekt het gemiddelde omhoog. De 95e percentiel in de grafieken laat zien hoe ver die staart reikt: vijf procent van de gebruikers zit daarboven. Juist die scheefheid is het bestaansrecht van een verplichte verzekering, want niemand weet vooraf in welke groep hij terechtkomt.
Leeftijd verklaart het meeste
De kosten lopen sterk op met de leeftijd: de oudste groep kost een veelvoud van de jongste. Dat is geen verrassing, maar het is wel de reden waarom verzekeraars niet vrij mogen selecteren op leeftijd of gezondheid, en waarom er een risicoverevening bestaat die verzekeraars compenseert voor een ongunstige verzekerdenpopulatie. Zonder die twee mechanismen zou een polis voor een tachtigjarige onbetaalbaar zijn.
Wat er niet in zit
Alleen de basisverzekering. Niet meegeteld: de langdurige zorg uit de Wet langdurige zorg, zoals het verpleeghuis; ondersteuning vanuit de gemeente via de Wmo; en alles wat uit een aanvullende verzekering of uit eigen zak komt, waaronder de meeste mondzorg voor volwassenen. De totale zorguitgaven in Nederland liggen daardoor fors hoger dan de bedragen op deze pagina. Lees de cijfers dus als “wat kost de basisverzekering per persoon”, niet als “wat kost de zorg”.
Hoe gebruik je dit dashboard?
- Iedereen met een zorgverzekering ziet waar het geld werkelijk heen gaat, en hoe weinig dat te maken heeft met wat je zelf in een jaar gebruikt.
- Werkgevers en HR kunnen de leeftijdsopbouw van hun personeelsbestand naast de kostencurve leggen.
- Journalisten en onderzoekers hebben de mediaan en de percentielen bij de hand, en niet alleen het gemiddelde dat meestal wordt geciteerd.
- Voor de zorgnabijheid in een specifieke buurt — de afstand tot de dichtstbijzijnde huisartsenpraktijk — is er NederlandRadar.
Veelgestelde vragen
Wat kost de zorg gemiddeld per persoon?
Het actuele gemiddelde staat boven aan dit dashboard. Houd er rekening mee dat het gemiddelde geen typisch bedrag is: de helft van de gebruikers blijft er ruim onder.
Is dit hetzelfde als mijn zorgpremie?
Nee. Dit zijn gedeclareerde zorgkosten. De basisverzekering wordt daarnaast gefinancierd uit de inkomensafhankelijke bijdrage en een rijksbijdrage voor kinderen, dus je premie ligt lager dan de kosten per persoon.
Waarom verschillen gemiddelde en mediaan zo sterk?
Doordat zorgkosten extreem scheef verdeeld zijn. De meeste mensen kosten een paar honderd euro per jaar, een kleine groep tienduizenden. Die kleine groep bepaalt het gemiddelde.
Waarom kosten ouderen zoveel meer?
Met de leeftijd nemen chronische aandoeningen, ziekenhuisopnamen en medicijngebruik sterk toe. Daarom is de basisverzekering verplicht en collectief, en bestaat er risicoverevening tussen verzekeraars.
Welke zorg zit er niet in?
De Wet langdurige zorg (verpleeghuis), de Wmo via de gemeente, en alles uit een aanvullende verzekering of eigen zak, zoals de meeste mondzorg voor volwassenen. De totale zorguitgaven liggen dus hoger.
Hoe actueel zijn de cijfers?
Het CBS publiceert deze reeks jaarlijks. Declaraties komen met vertraging binnen, dus het nieuwste jaar verschijnt ruim een jaar na afloop. Het getoonde jaar staat boven aan de pagina.
De gegevens zijn afkomstig van CBS StatLine en worden ter informatie getoond. DataRadar.nl geeft geen advies over zorgverzekeringen en vergelijkt geen polissen of premies. Controleer bij belangrijke beslissingen altijd de oorspronkelijke bron.