Over criminaliteitscijfers in Nederland
De politie legt elk misdrijf vast dat wordt gemeld of zelf wordt geconstateerd. Het CBS bundelt die registraties per gemeente, provincie en soort misdrijf. Dit dashboard haalt die cijfers rechtstreeks op en zet ze af tegen het aantal inwoners, zodat gemeenten onderling te vergelijken zijn.
Wat deze cijfers wel en niet zijn
Het gaat om registraties, geen veroordelingen. Of er iemand wordt vervolgd en schuldig bevonden, is een andere statistiek. Belangrijker nog: het gaat om wat de politie te zien krijgt. Criminaliteit die niet wordt gemeld of ontdekt, staat er niet in. Dat verschilt sterk per soort: een woninginbraak wordt vrijwel altijd aangegeven, online oplichting lang niet altijd, en bij drugshandel hangt het aantal registraties vooral af van hoeveel de politie erop inzet. Een stijging bij drugsmisdrijven kan dus net zo goed betekenen dat er méér is gecontroleerd.
Waarom de ene gemeente hoger uitkomt dan de andere
Een misdrijf telt mee in de gemeente waar het is gepleegd. Een gemeente met een groot winkelcentrum, een station, een uitgaansgebied of veel toeristen krijgt daardoor misdrijven op haar conto van mensen die er niet wonen, terwijl de inwoners in de noemer staan. Centrumgemeenten komen zo vrijwel altijd hoger uit dan de woongemeenten eromheen. Dat is geen meetfout, maar het betekent wel dat een ranglijst van “de veiligste gemeente” met deze cijfers niet eerlijk te maken is.
De dalende lijn
De geregistreerde criminaliteit is sinds 2010 flink gedaald, vooral bij de klassieke vermogensmisdrijven: inbraak, diefstal uit auto’s en zakkenrollerij. Veelgenoemde verklaringen zijn betere beveiliging van woningen en auto’s, minder contant geld op straat en meer cameratoezicht. Tegelijk verschuift een deel van de criminaliteit naar vormen die hier nauwelijks in terugkomen, zoals online oplichting en fraude. De grafiek per hoofdcategorie laat zien welke soorten dalen en welke niet — en dat is een eerlijker beeld dan de totaallijn alleen.
Hoe gebruik je dit dashboard?
- Inwoners en verhuizers zien hoe hun gemeente zich verhoudt tot het landelijk cijfer; voor de bredere cijfers over een buurt is er NederlandRadar.
- Gemeenten en veiligheidsregio’s kunnen de eigen ontwikkeling over vijftien jaar volgen in plaats van jaar op jaar.
- Journalisten en onderzoekers hebben een herleidbare bron met tabelnummer en jaartal.
- Verzekeraars en risicoanalisten kunnen de verdeling naar soort misdrijf per regio gebruiken.
Veelgestelde vragen
Wat zijn geregistreerde misdrijven precies?
Misdrijven die bij de politie zijn vastgelegd, meestal na aangifte of eigen constatering. Het zijn geen veroordelingen, en ook niet alle misdrijven die werkelijk gebeuren: wat niet gemeld of ontdekt wordt, staat er niet in.
Welke gemeente is de veiligste van Nederland?
Dat is met deze cijfers niet eerlijk te zeggen. Je ziet wel welke gemeente de minste registraties per 1000 inwoners heeft, maar weinig registraties kan ook betekenen dat er weinig aangifte wordt gedaan. En een misdrijf telt in de gemeente waar het gebeurde, niet waar de betrokkenen wonen.
Waarom per 1000 inwoners?
Omdat absolute aantallen vooral meten hoe groot een gemeente is. Delen door het inwonertal maakt gemeenten vergelijkbaar, al blijft het een ruwe maat omdat niet alle daders en slachtoffers in de gemeente wonen.
Wat betekent het ophelderingspercentage?
Het aandeel misdrijven waarbij ten minste één verdachte in beeld kwam. Het ligt hoog bij geweld en drugs en laag bij fietsendiefstal en inbraak, dus het zegt vooral iets over het soort misdrijven in een gemeente.
Waarom daalt de criminaliteit al jaren?
Vooral door een daling van inbraak en diefstal, waarvoor betere beveiliging en minder contant geld als verklaring worden gegeven. Tegelijk verschuift criminaliteit naar online vormen die hier nauwelijks in staan, dus de daling is minder absoluut dan de lijn suggereert.
Hoe actueel zijn de cijfers?
Het CBS publiceert deze reeks jaarlijks, enkele maanden na afloop van het jaar. Dit dashboard toont altijd het meest recente gepubliceerde jaar; dat jaartal staat bij de grafieken en in de tabel.
De gegevens zijn afkomstig van CBS StatLine en worden ter informatie getoond. DataRadar.nl geeft geen juridisch advies en doet geen uitspraken over individuele gemeenten, wijken of personen. Controleer bij belangrijke beslissingen altijd de oorspronkelijke bron.