Over deze bar chart race
Een gewone lijngrafiek met twintig reeksen leest niemand. Een bar chart race wel: de tijd loopt door, de staven duwen elkaar van hun plek en je ziet in tien seconden wie werd ingehaald. Dit dashboard doet dat met echte Nederlandse cijfers, rechtstreeks uit CBS StatLine, en laat je het resultaat opnemen als staande video.
Welke datasets staan erin, en waarom juist deze?
Een race is alleen interessant als de ranglijst echt wisselt. Dat is bij veel statistieken niet zo: de bevolking per provincie staat al decennia in dezelfde orde. Daarom zijn er drie reeksen uitgekozen waarin de posities wel degelijk verschuiven:
- Hernieuwbare elektriciteit per bron, 1990–2025 (CBS-tabel 82610NED). Zesendertig jaren, en de meest dramatische reeks van de drie. In 1990 kwam de meeste groene stroom uit afvalverbranding; windenergie op land nam het over, en in 2021 ging zonnestroom — dat in 2010 nog nauwelijks meetbaar was — aan kop.
- De grootste gemeenten, 1995–2026 (CBS-tabel 70072ned). Tweeëndertig jaren. De top vier staat vast, maar daaronder is het gedrang: Almere klimt van ver buiten de top tien naar de top acht, en Groningen, Breda en Nijmegen wisselen voortdurend. Let op: een gemeente kan in één jaar flink groeien door een herindeling in plaats van door geboorte en verhuizing — Groningen nam in 2019 Haren en Ten Boer op, en dat zie je in de grafiek als een sprong. Het CBS rekent gemeentecijfers niet met terugwerkende kracht om.
- Faillissementen per bedrijfstak, 2009–2025 (CBS-tabel 82244NED). Zeventien jaren, waarin de coronasteun een duidelijke knik achterlaat en de rangorde onder handel ieder jaar anders is.
Wat is wél en níet een CBS-cijfer
Het CBS publiceert jaarcijfers. Tussen 2019 en 2020 bestaat er dus geen gepubliceerd getal, terwijl de animatie daar wel staven moet laten bewegen. Die tussenliggende frames zijn een interpolatie: een rekenkundige overgang tussen twee echte waarnemingen, geen data. Zet je de animatie stil op een jaartal, dan staat het exacte CBS-cijfer in beeld, en de tabel onder de animatie toont altijd de gepubliceerde waarden van het jaar dat je ziet. Reeksen waarvoor het CBS in een bepaald jaar niets publiceert, worden niet met een nul of een schatting opgevuld; ze schuiven pas in beeld vanaf het eerste jaar met een echt cijfer.
Over de video-export
De opnameknop levert een videobestand van 1080 bij 1920 pixels op, dus staand 9:16, met dertig beelden per seconde. In Chrome en Edge is dat een MP4 met H.264: precies het formaat dat TikTok, Instagram en Reels verwachten, dus je kunt het bestand rechtstreeks uploaden. Dat kan sinds die browsers MediaRecorder ook met MP4 laten schrijven; daarvoor was een extra videocodec van ongeveer 25 MB nodig (ffmpeg.wasm) en dat zit hier bewust niet in. Browsers die geen MP4 kunnen opnemen, zoals Firefox, leveren een WebM — dat werkt in YouTube en in de webupload van TikTok, maar vraagt voor Instagram een omzetstap. Op de knop staat altijd welk van de twee je krijgt, en de melding na afloop noemt het werkelijke bestandstype. Wil je alleen een plaatje, dan geeft de PNG-knop hetzelfde beeld als stilstaand frame in dezelfde 9:16-verhouding.
De opname gebeurt in echte tijd: een race van zesendertig jaar op normale snelheid duurt ongeveer twintig seconden, en zo lang duurt het opnemen dus ook. Laat het tabblad in die tijd op de voorgrond staan, anders knijpt de browser de animatie af en wordt de video hakkelig.
Waarom iconen en geen logo's
Bij dit soort video's zie je vaak merklogo's of gemeentewapens in de staven. Dat is juridisch lastig: logo's en wapens zijn beschermd, en een video die je publiceert, is een openbaarmaking. Dit dashboard gebruikt daarom een icoon en een vaste kleur per reeks. Minder flashy, maar je kunt de video zonder zorgen plaatsen — en de CBS-cijfers zelf mag je hergebruiken onder Creative Commons Naamsvermelding 4.0, mits je de bron noemt. De bronregel staat daarom in de video gebrand.
Hoe gebruik je dit dashboard?
- Kies een dataset en druk op afspelen. Met de snelheidsknop bepaal je hoe lang de race duurt; met de schuif ga je zelf naar een jaar.
- Zet de weergave op staand 9:16 om precies te zien wat er in de video komt — het beeld op de pagina en de opname gebruiken dezelfde opmaak.
- Download de tabel als CSV als je zelf met de cijfers verder wilt rekenen.
- Zoek je de cijfers achter één van de reeksen in meer detail, kijk dan op het energiemarktdashboard, bij demografie of bij faillissementen.
Veelgestelde vragen
Wat is een bar chart race?
Een geanimeerd staafdiagram waarin de tijd doorloopt en de staven elkaar van positie verdringen. Je ziet per jaar wie bovenaan staat en wie inhaalt, in plaats van twintig lijnen door elkaar.
Zijn de getallen tijdens de animatie echte cijfers?
Alleen op de jaartallen. Daartussen rekent de animatie vloeiend tussen twee gepubliceerde waarnemingen. Pauzeer op een jaartal voor het exacte CBS-cijfer, of lees de tabel onder de animatie.
Krijg ik een MP4?
In Chrome en Edge wel: een MP4 van 1080×1920 met H.264, klaar voor TikTok, Instagram en Reels. Die browsers kunnen sinds versie 126 rechtstreeks MP4 opnemen. In een browser die dat niet kan, zoals Firefox, krijg je een WebM; op de knop staat welk formaat het wordt.
Mag ik de video publiceren?
Ja. De CBS-cijfers staan onder Creative Commons Naamsvermelding 4.0: hergebruiken mag met bronvermelding, en die bronregel staat al in het beeld. De gebruikte iconen zijn vrij te gebruiken.
Waarom verschijnen sommige reeksen pas later?
Omdat het CBS er pas vanaf dat jaar een cijfer voor publiceert. Windenergie op zee bestond in 1990 nog niet in Nederland. Zulke reeksen worden niet met nullen opgevuld.
De gegevens komen van CBS StatLine en worden ter informatie getoond. DataRadar.nl geeft geen financieel of beleidsadvies. Controleer bij publicatie altijd de oorspronkelijke tabel; het tabelnummer en de datum van bijwerken staan bij elke dataset op deze pagina.